Bir şey Tanrı emrettiği için mi iyidir? (Divine Command Theory)

-

Bu yazıdaki hedefim İlahi Buyruk savunucularının ortaya attığı temel bir iddianın niçin geçersiz olduğunu anlaşılır bir şekilde göstermektir. Meta-etik meseleler hakkında düşüncelerimi ilerleyen zamanlarda bu yazımda olduğu gibi kısa ve öz bir şekilde paylaşmayı düşünüyorum. O halde iyi-kötü kavramlarının Tanrısal temellendirmelerinin niçin tutarsızlık barındırdığını açıklamakla başlayalım. Bu yazıda sunacağım argüman, temelde iki önermenin çelişirliği üzerine kurulu olacaktır;

1. Bir şey Tanrı emrediyorsa iyidir.

2. X Tanrısı iyidir.

Kişi dini tercihlerinde X Tanrısının, teizmin merhametli, adaletli, sevgi dolu, mutlak iyi vb. sıfatlara sahip olarak çizdiği mümkün Tanrı profili ile ne derece uyumluluk gösterdiğini irdelemesi, yine kişinin naturalistik iyi-kötü algısına halihazırda sahip olması ile mümkün olabilir. Daha anlaşılabilir kılmak adına mevzubahis çelişkiyi formel olarak göstermem faydalı olacaktır;

1. X Tanrısı merhametlidir.

2. Merhamet iyidir.

2.1 X Tanrısı merhametli olduğu için iyidir.

2.2 Merhamet Tanrı emrettiği için iyidir.

((2.1) ile (2.2) öncülleri çelişkilidir.)

Mevzubahis öncüllerin çelişki barındırmasına dair yapılacak bir temellendirme şu şekildedir;

''X Tanrısı merhametli olduğu için iyidir.'' (2.1) önermesinin iddia edilebilmesinin sahip olduğu gereklilik, merhametin Tanrıya içkin olmayan, dışsal (naturalistik) bir 'iyi' algılayışı ile iyi olduğunun düşünülmesidir. Ancak "Merhamet Tanrı emrettiği için iyidir.'' (2.2) önermesinin iddia edilebilmesinin sahip olduğu gereklilik, merhametin Tanrıya içkin (doğasının bir parçası) olması sebebiyle iyi olduğunun düşünülmesidir. Bu iki önermenin iddia edilebilmesi için zorunlu olan gereklilikler sebebiyle, ''X Tanrısı iyidir.'' ve ''İyilik Tanrıya içkindir.'' iddiaları bir döngüselliğe yol açar. Bu sebeple (2.1) ve (2.2) öncülleri, aynı formel ifade içerisinde kullanılamaz.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Marksizm ve Postkolonyal Teori – Sagar Sanyal

-
GİRİŞ Postkolonyal teorinin önde gelen temsilcileri, akademi dünyasındaki ilerici çevreler üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Söz konusu yazarlar sömürgecilik, ırkçılık ve eski sömürgeler ile sömürgeciler arasındaki kültürel ve politik farklılıklar gibi konuları ele almaktadırlar. Liberalizm ve Marksizm’in sosyal teorilerinin yetersizliklerini savunduktan sonra, postkolonyal toplumları incelemek için yeni çerçeveler ve kategoriler geliştirmişlerdir. Bu makalede alanında etkili postkolonyal teorisyenlerin Marksizm ile olan anlaşmazlıklarını ortaya koymak için oluşturdukları özgün iddiaları sunacağım. İddiam o ki; marksist bir bakış açısını sürdürecek olursak, sömürgeciliğin ve postkolonyal toplumların politika ve kültürlerini daha başarılı olarak inceleyebiliriz.   Postkolonyal teori 1970’lerin sonlarından 1980’lerin ortalarına kadar olan bir dönemde iki akımın kesişim noktası olarak doğmuştur: edebi çalışmalardaki “sömürgeci söylem teorisi” ve tarih bilimi içerisineki “alt ...
Devamı

Deli miyiz biz?

-
Merhabalar. Sanırım bir kısmınız, yani eski toprak takipçilerim beni 2020 senesinden beridir tanıyor. Başlangıçta sosyal mecraları başıboş/gündelik konular üzerine kullanıyordum. Sonraları hâlihazırda ilgilendiğim din felsefesi/felsefe konularından daha fazla bahseder oldum. Bu tarz mecralarda herkesin dilinde bir yanıt dolaşır durur ‘felsefe ile neden ilgileniyorsun?’ sorusuna karşı: “hakikati arıyorum..” Önden söylemem gerekiyor ki ben bu söz kadar çok az söze gıcık olurum. Şimdi diyeceksiniz ki ‘senin bu sözle ne derdin olabilir be Berat?’ Öyle, kendisiyle bir derdim yok zaten. Hatta var olan bu gıcıklığımın detaylı bir gerekçelendirmesi bile yok. Belki de bu sözü ağzına sakız eden insanlara gıcık oluyorumdur sadece. Belki de bu sözü murdar edenlerin "hakikat" kavramına Fransız bile kalamayacak kadar çocuk olmalarıdır gıcıklığımın sebebi. Yahut bazen hakikatin kimsenin temel motivasyonu olmadığı konusunda dürüst olamayıp, sahtekarca "hakikatin peşindeyiz" mav...
Devamı